Loslaten, een strijdkreet of wijsheid?

geplaatst in: Blog Alsjebliefthoogsensitief | 0

Mijn lief heeft via een mail familie en dierbare vrienden op de hoogte gebracht van mijn huidige gezondheids- en mentale situatie en wat dat voor mij en voor ons samen betekent. Hij gebruikte de zin: “Rudi is een ster aan het worden in loslaten en in doen wat goed voor haar is: rust en dicht bij zichzelf blijven.” Ja, ik durf dat nu ook wel hardop over mezelf te zeggen: loslaten gaat me steeds beter af. Wie had dat kunnen denken van iemand die in het verleden een behoorlijke controlfreak was.

Maar dat woord ‘loslaten’ … het is naar mijn idee verworden tot een platitude, een strijdkreet voor persoonlijke ontwikkeling en zelfrealisatie. Ook in boeddhistische zin is loslaten iets bevrijdends. Zou het kunnen dat de term zeer verschillend wordt uitgelegd en geïnterpreteerd? Regelmatig ontstaat er bij mij namelijk ‘jeuk’ bij het gebruik van de term, maar er zijn ook momenten dat het mij diep raakt en inspireert. Is ‘loslaten’, een strijdkreet of wijsheid?

Obstakels

In sommige spirituele stromingen gaat loslaten met name om het loslaten van moeilijke gemoedstoestanden. Ze worden gezien als obstakels op het pad van heling en zelfrealisatie. Matt Licata – auteur van ‘Ruimte om te helen’ – geeft aan dat het gebruik van de term ‘loslaten’ lang niet altijd passend is. Omdat juist moeilijke gemoedstoestanden en emoties boodschappers kunnen zijn. Matt: “Vaak is de onderliggende regel van spirituele boodschappen: los je angst op, vervang hem door liefde, vergeef iedereen en zorg ervoor dat daarmee je woede wegstroomt, je hoeft geen gebroken hart te hebben want we zijn toch allemaal één, stap uit je ego en in je hogere zelf, ga uit die ‘lage vibratie’ en die suffe derde dimensie – ascendeer nu naar de vierde, vijfde, zesde dimensie, enzovoort.”

Spirituele vervangproject

Hij wijst dat niet persé af maar vindt dat de schaduwkant vaak wordt weggelaten. Daar kan ik mij volledig in vinden. Stilzwijgend lijkt men te denken dat als we eenmaal verlicht zijn, angst vervangen zal worden door liefde, jaloezie door openheid en een gebroken hart door vreugde. Het grote spirituele vervangproject marcheert zo alom voort. Matt: “In alle geneeswijzen en benaderingen schuilt wijsheid, zo ook in loslaten (net als er wijsheid schuilt in ‘in het huidige moment blijven’, ‘de mensen vergeven die ons pijn hebben gedaan’, en ‘de realiteit accepteren zoals hij is’), maar toch moeten we langzaam gaan en de dingen niet al te simpel maken, want dan krijgen we een algemene, abstracte relatie met deze lessen die tweedehands is en niet gevoelig genoeg voor de unieke, door ons beleefde ervaring.”

Agressieve campagne

Matt noemt het door sommige spirituele stromingen willen elimineren van allerlei ongewenste elementen uit het emotionele spectrum zelfs een agressieve campagne. Waardoor een hele stoet waardevolle (en intelligente) energieën, boodschappers en figuren verder in de schaduw wordt geduwd waar ze uiteindelijk toch uit weg zullen glippen. Matt: “Meestal zo dat ons eigen lijden en dat van anderen alleen maar langer duurt. Dit wegglippen gebeurt op persoonlijk, cultureel en collectief niveau, en als we onze emotionele ervaringen blijven ontkennen, onderdrukken of opkroppen vergaren ze in het onbewuste alleen maar meer macht.”

Onbewuste zelfagressie

Matt: “In mijn klinische werk heb ik gezien dat ‘loslaten’ onbewust weer een manifestatie van zelfagressie kan zijn, of van verloochening van delen van onszelf die onacceptabel waren in ons gezin van herkomst of voor onze zich ontwikkelende persoonlijkheid. In die zin is de eis dat we ‘bepaalde ervaringen loslaten’ met name een pijnlijke herhaling van hoe belangrijke figuren eerder in onze ontwikkeling reageerden op onze emotionele wereld: – ‘Zet je er maar overheen. – Stop ermee. -Stop met huilen. – We hebben alles voor je gedaan, dus doe niet zo zielig. – Waag het niet boos tegen me te worden. – Doe eens niet zo kinderachtig. – Ik wou dat je wat meer was zoals [vul hier de naam in van je beste vriend]; hij / zij zou dat nooit doen. – Hoe kon je me dit aandoen? – Wees eens niet zo bang! – Wees dankbaar voor wat je hebt en hou op met klagen. Klinkt het bekend?”

Opmerken en onderzoeken

Hoe moeilijk het vaak ook is, vervelende gevoelens hebben inderdaad aandacht nodig. Ze onderdrukken onder het mom van ‘loslaten’ werkt averechts. Hans Korteweg in zijn boek ‘Zonder einde’: “Wanneer je je identificeert met je voorstellingen kun je niet horen wat er innerlijk tot je spreekt.” We zullen juist de schaduw moeten belichten en integreren in ons zelfonderzoek, in het verruimen van ons zelfbewustzijn. Marnix van Rossum – enige tijd boeddhistisch monnik in Azië, neuropsycholoog, filosoof en meditatiebegeleider – verwoordt dat goed in een artikel van Tanja Verstappen: “Het opmerken en het onderzoeken is belangrijk. Juist door het negatieve op een wijze manier aandacht te geven, kunnen we ons op den duur positiever voelen.”

Drastische veranderingen

Het negatieve op een wijze manier aandacht geven … vanuit mijn eigen ervaring kan ik zeggen dat dit niet eenvoudig is. Doordat de pijnen en bijkomende lichamelijke beperkingen bij mij toenemen verandert mijn leven drastisch. Mijn bewegingsvrijheid is steeds beperkter en mijn leven speelt zich meer en meer af in (de nabijheid van) ons huis. Achterin op een matras in de auto liggen roept meer pijn op, dus de reisafstanden worden steeds beperkter. Met als gevolg dat bezoek aan vrienden die wat verder weg wonen nauwelijks meer mogelijk is en ik me ook steeds vaker voor repetities van onze muziekgroep Gloed moest afmelden. Uiteindelijk dwong de pijn en de daarbij horende stress mij om ook alle geplande optredens af te zeggen en hebben we in goed overleg moeten besluiten om de activiteiten van deze voor mij zo dierbare groep voor onbepaalde tijd stop te zetten. Dat doet heel veel pijn; zingen, samen muziek maken en optreden is mijn leven.

Saai

Al met al zou je mijn huidige leven saai kunnen noemen. Goede dagen bestaan uit opstaan, ontbijten, eenvoudige mindfulnessyoga- en lichaamsoefeningen (als het lukt), wandelen in het bos en over de heide bij ons om de hoek, lunchen, daarna met koeling pijn in bekkenbodem proberen te verlichten, kort op een heup ‘hangend op de bank’ en wat lezen of schrijven op mijn iPad. Daarna kort aan het aanrecht alvast het avondeten voorbereiden, meestal even op mijn zij in bed liggen en luisteren naar een begeleide meditatie of lezing op de site van 30Now en soms een boodschapje doen in het dorp. Als het meezit einde van de middag nog een rondje wandelen met onze hond, daarna – tijdens het koken door mijn lief – enkele ademhalings- en ontspanningsoefeningen voor de spoasspier en de nervus vagus doen en na het avondeten zo goed en zo kwaad als het gaat met warmtekussentjes, kruiken en andere hulpmiddelen weer in allerlei houdingen ‘hangen op de bank’ en kijken naar een film, een serie of enkele tv-programma’s. Je zou het een eentonig en leeg bestaan kunnen noemen.

Nutteloos bestaan

Zeker wanneer zelfs deze daginvulling mij niet lukt of heel zwaar is door de pijnen, kan ik mijn leven van nu op momenten ook echt ervaren als een leeg, nutteloos bestaan. Alsof ik niet meer echt deelneem aan de samenleving. Marnix legt in een interview uit waarom leegte voor veel mensen zo’n negatieve bijsmaak heeft: “Onze cultuur is erg gericht op invulling. Iemand zijn, veel doen, een volle portemonnee en veel vrienden hebben. Het prettige van leegte en ruimte kennen we niet goed. We zien vaak alleen de negatieve zin ervan. We geven leegte, eenzaamheid of saaiheid liever geen aandacht, maar we zoeken iets om het te onderdrukken. Drank, een volle agenda of zelfs medicijnen. Toch is het vaak aandacht dat het nodig heeft.”

Leegte

Leegte heeft volgens het boeddhisme alles te maken met durven loslaten van waar je in gelooft en hoe je denkt dat iets is, of zou moeten zijn. Marnix: “Boeddhisten hebben het over iets anders dan wat jij en ik denken bij ‘leegte’. Inzicht in leegte is in boeddhistische zin vooral bevrijdend.” Boeddhisten gaan ervan uit dat de reden dat de Boeddha bevrijd raakte van zijn lijden, was dat hij ontdekte dat er geen losse ‘zelf’ was. De Boeddha zou mensen echter aanmoedigen deze diepere waarheid niet zomaar aan te nemen, maar juist op zoek te gaan naar die ‘zelf’. Vipassana is een belangrijke meditatievorm uit het boeddhisme om daar inzicht in te krijgen. ‘Vi’ betekent ‘dieper’ en ‘passana’ betekent ‘zien’. Het is een vorm van mediteren die onderdeel uitmaakt van de training MBSR / mindfulnessbeoefening en volledig bij mij past.

30Now

In mijn vorige blogbericht ‘Verlangen naar mijn meditatiebankje’ schreef ik over het gemis van zittend mediteren en deelnemen aan retraites. De afgelopen periode heb ik mij toegelegd om op mijn zijde liggend in bed te mediteren. Het blijft ondoenlijk; ik val simpelweg steeds weer in slaap. Ben door alle pijn en verdriet behoorlijk opgebrand en doodmoe. Maar ik heb doorgezet en een stevige standaard gekocht voor mijn iPad. Deze zet ik naast mijn bed en kijk / luister dagelijks terug naar meditaties en lezingen op de site van 30Now. Zo dankbaar dat Joost van den Heuvel Rijnders en enkele anderen tijdens het begin van corona deze site hebben opgezet.

Mijn sangha

30Now is uitgegroeid tot een volwaardige site waar je dagelijks live meditaties en ook lezingen kan bijwonen, maar ook alles kunt terugkijken of beluisteren. Voor mij is dat laatste een uitkomst. Op een moment dat het mij past, pak ik mijn iPad, kies een meditatie of lezing van een van mijn favoriete begeleiders en voel me op deze manier met hen en allen die meedoen (ook al kijk of luister ik achteraf) sterk verbonden. Een soort sangha – meditatiegroep – thuis. Ben er blij mee en voel me ondersteunt in deze moeilijke periode.

Natuurlijk komen ook tijdens mediteren intense emoties naar boven door de ervaring van scherpe pijn, door radeloze en wanhopige gedachten. Ik probeer er naar toe te bewegen, ernaar te kijken, het te ervaren, er met liefde en zachtheid bij aanwezig te zijn. En dan kan er als vanzelf iets als ‘loslaten’ ontstaan; mezelf er niet of minder mee vereenzelvigen.

 

Aanmelden

Laat hier je e-mailadres achter en je krijgt een mail als er een nieuw bericht is geplaatst.


 

 

Loslaten, een strijdkreet of wijsheid?

Foto: Rudi Korthuis

 

Ik was te Cadzand aan het strand

getuige van een misverstand,

toen ik twee golven hoorde spreken

precies voordat ze zouden breken.

De ene riep: ‘Het is gedaan,

wij zullen hier te pletter slaan!’

De ander zei beslist: ‘Welnee,

je bent geen golf, je bent de zee.

– Hein Stufkens

 

 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *